الشيخ محمد علي الگرامي القمي

47

مذهب تشيع، آينده تاريخ بشريت (فارسى)

تفاوتهايى دارند و با وجود اينكه همهء عالم به يك مجموعهء واحد بر مى گردند ، اما اندك دقتى نشان مىدهد كه از نظر قرب به علت و قرب به خلقت نيز درجات اينها با هم متفاوت است چنان كه از نظر هدف حضرت حق نمى توانيم بگوييم كه همهء اينها در هدف يكسان بوده‌اند ، چون ارزشها بسيار متفاوتند . لذا فلاسفه درعين اينكه معتقدند كه طبق قواعد فلسفى كل عالم به يك واحد بر مىگردد و به تعبير قرآن « و ما امرنا الا واحده » ، اما به خاطر مطلب اخير يعنى همان تفاوت ارزشها در درجات قرب به علت ، مىگويند كه با وجود اينكه مجموعه به يك واحد بر مىگردد اما وقتى علت مىخواهد اين مجموعه را ايجاد كند متوجه يك نقطهء خاص است ، نظير كسى كه سوار تاكسى مىشود مىرود ترمينال و از آنجا سوار اتوبوسى مىشود و مسافتى را طى مىكند تا به مشهد به زيارت على بن موسى الرضا عليه السلام برود هدف اعلى زيارت است و بقيهء كارها از نظر اراده استقلال مغفول عنه است و مورد توجه قرار نمى گيرد . به عبارت ديگر مى توان گفت بقيهء كارها ، جز زيارت از نظر استقلالى مغفول عنه است . يا از نظر ارزشى براى آن اعتبارى قائل نيستيم ، كه به هر حال اين هم به حكم مغفول عنه است . در عالم هستى نيز اين چنين است . يعنى موجودات ديگر را همچون مغفول عنه حساب مىكنند و ارادهء